محمد كاظم گيلانى
26
حفظ الصحة ناصرى ( فارسى )
( Xenophon ( 355 - 430 پيش از ميلاد ) نويسندهء يونانى شاگرد سقراط در كتاب Cyrupedia ( كورشنامه ) نوشته است ، كورش بزرگ مىگفت كه با تعديل خوراك ، ورزش و زيستن در آب و هواى خوب بايد تندرستى را پاس داشت . وى بر اين باور بود كه بيشتر بيمارىها از پرخورى ، خوراكهاى بد و تباه ، آبهاى آلوده ، هواى بد و دورى از ورزش پديد مىآيند . « 1 » بايد يادآورى كرد كه در اين زمان نيز هنوز بقراط زاده نشده بود . گزنفون همچنين مىنويسد كه كورش چندان از پزشكى آگاهى داشت كه خود پرستارى بيماران خانوادهء شاهى را بر دوش مىگرفت . « 2 » در طب يونانى نيز دانش حفظ صحّت جايگاهى و الا يافت : سخنان بقراط ( 429 - 495 پيش از ميلاد ) بهترين گواه براى اين سخن است و فرازهايى از كتاب الفصول او در پيشگيرى از بيمارىها هنوز هم شنيدنى و راهگشاست . آن حكيم بزرگ نيز با عباراتى مانند : الإقلال من الغذاء الضار خير من الإكثار من النافع ؛ و نيز : الإقلال من الجماع يحافظ على الصحّه ، تندرستى را در گرو پرهيز از پرخوارى و زيادهروى در خفت و خيز دانسته است . بقراط در دو كتاب الأهويه و المياه و الأماكن و كتاب فى الأغذيه نيز به كنشهاى هوا ، آبها ، جاىها ، فصلها ، و نيز اثر ستارگان بر تن آدميان و واگيرى بيمارىها و راههاى پيشگيرى از پيدايش آنها پرداخته است . « 3 » شايد چنين نگاهى به پيوند پيشگيرى با تندرستى بود كه موجب شد عصر بقراط بيش از آنكه عصر درمان با گياهان دارويى باشد ، دوره اعتماد به آسايش گزيدن ، ورزش كردن ، خوراكدرمانى ، بهره جستن از هواى پاك و آزاد و
--> ( 1 ) - پزشكى در ايران باستان ، دكتر موبد سهراب خدابخشى ، ص 45 ( 2 ) - دانشگاه گندىشاپور در گهوارهء تاريخ ، دكتر مهربان شهروينى ، ص 107 ( 3 ) - حفظ الصحه و الطب الوقائى عند العرب و المسلمين حتى القرن الثالث الهجرى ، الدكتور عبد الناصر كعدان و الدكتور محمد سعدشايب ، WWW . ISHIM . NET